Kitapçıda rafın önünde kalmayın. Yaşa, okuma seviyesine ve o dönemki ilgisine uyan bir liste elinizde olsun.
Yaşa Uygun Kitap, çocuğun yaşına, okuma seviyesine ve o dönemdeki ilgi alanlarına göre kitap önerisi listesi hazırlayan URİKEM aracıdır. Resimli kitaptan ilk okuma kitabına, oradan uzun kurguya kadar geçişi kademeli kurar; her önerinin neden uygun olduğunu, birlikte mi yoksa tek başına mı okunabileceğini ve yaklaşık okuma süresini yazar. Yeni kardeş, taşınma ya da okula başlama gibi bir dönemden geçiliyorsa o konuya değinen kitapları ayrı bir başlıkta toplar. Aylık 150 TL + KDV'lik Mini paket dahil tüm paketlerde açıktır.
Çocuğa kitap seçmenin zorluğu, seçeneğin az olması değil çok olmasıdır. Kitapçının çocuk bölümünde yüzlerce kapak vardır ve kapaklardan hangisinin sizin çocuğunuzun seviyesine uyduğu anlaşılmaz. Alınan kitapların bir kısmı ya çok kolay gelip sıkar ya çok zor gelip kapatılır.
Yaşa Uygun Kitap seçimi iki eksende yapar: okuma becerisi ve ilgi. Bir çocuk sekiz yaşında akıcı okuyor olabilir ama hâlâ kısa bölümlü kitaplarla ilerlemek isteyebilir; başka bir sekiz yaş harf harf sökerken uzun bir hikâyeyi dinlemekten keyif alabilir. İkisine aynı liste verilmez.
Listeler tür çeşitliliği gözetir. Sadece hikâye değil; bilgi kitabı, şiir, çizgi roman ve etkinlik kitabı da girer. Okumayı sevmeyen çocuklarda ilk kıvılcım çoğu zaman hikâye kitabından değil, ilgi duyduğu konudaki bir bilgi kitabından ya da bir çizgi romandan çıkar.
Aşağıda gerçek bir kullanımdan üretilmiş örnek bir sonuç var. Soldaki forma girilenler, sağdaki aracın ürettiği çıktı.
Bu yaşta akıcılık kazanılmış ama dayanıklılık henüz oturmamış olur; uzun paragraf yormasının sebebi genelde okuma becerisi değil, sayfadaki metin yoğunluğudur. Bu yüzden listede kısa bölümlü, satır arası geniş ve her sayfada görsel desteği olan kitaplar öncelikli tutuldu. Kalın ve resimsiz macera kitaplarına birkaç ay sonra dönmek daha verimli olur.
İlgi alanları listenin omurgasını belirledi: uzay ve dinozor konulu bilgi kitapları, kurgudan daha hızlı bağlanmasını sağlar. Komik hikâye tercihi de dikkate alındı — mizah, okumaya direnen çocuklarda en çok tutan türdür.
Kasımda gelecek kardeş için ayrı bir bölüm eklendi. Bu kitapların kardeş doğmadan birkaç hafta önce okunmaya başlanması, sonrasında okunmasından daha etkili olur.
Öneriler
Öneriler tür, seviye ve konu bazında verilir; belirli bir yayınevi veya marka önerilmez. Çocuğunuzun okuma gelişimiyle ilgili bir kaygınız varsa — harf karıştırma, satır atlama, yaşına göre belirgin gecikme gibi — sınıf öğretmenine ve gerekirse bir uzmana danışmanız uygun olur.
Araç öncelikle tür, seviye, format ve konu tarifi verir — "kısa bölümlü, mizah ağırlıklı, her sayfada çizimli seri" gibi. Bu tarif elinizde olduğunda kitapçıda ya da kütüphanede doğru rafı hızla bulursunuz. Belirli bir yayınevini öne çıkarmayız; seçim size kalır.
Direncin nedenini sormakla başlar: seviye mi ağır geliyor, konu mu ilgisini çekmiyor, yoksa okuma bir ödev gibi mi konumlanmış. Buna göre giriş noktası önerir. Okumaya direnen çocuklarda en çok tutan şey genelde çizgi roman, mizah ve ilgi alanındaki bilgi kitabıdır; klasik hikâye kitabı en son gelir.
İleri okuyan çocuklarda risk, metin seviyesi ile duygusal içerik seviyesinin karışmasıdır. Dokuz yaşında lise düzeyinde okuyabilen bir çocuk, o kitapların konusuna hazır olmayabilir. Araç bu ayrımı gözetir: dil olarak zorlayan ama içerik olarak yaşına uygun kitaplara yönlendirir.
Evet. Sınıf düzeyini ve ders kazanımını girdiğinizde seviye dağılımı dengelenmiş bir sınıf listesi üretir; hızlı okuyanlar ve zorlananlar için ayrı kollar verir. Sınıf kitaplığı kurma ya da yenileme için de tür dağılımını gözeten bir öneri seti çıkarır.
İkisini de listeye alabilir. Sesli kitap özellikle okuma becerisi henüz oturmamış ama dinleme seviyesi yüksek çocuklarda kelime dağarcığını genişletir. Ekran süresi konusunda bir sınır belirlemek isterseniz Ekran Süresi Planı aracı bu ikisini ayrı kategoriler olarak ele alır.
Varsayılan olarak 6–10 arası öneri gelir; bütçenizi ya da kaç kitap alacağınızı yazarsanız liste ona göre kısalır ve öncelik sırasına girer. Ayrıca "şimdi alınacaklar" ve "birkaç ay sonraya bırakılacaklar" biçiminde ayrılır, böylece erken alınan kitapların rafta beklemesi önlenir.
Yaşa Uygun Kitap, URİKEM'in Aile & Çocuk setindeki 20 araçtan biri. Aynı işi kolaylaştıran komşuları:
Aboneliğinizi açalım, 500 aracın tamamı ilk günden açık — bu araç da dahil.