Harçlığın miktarı kadar kuralı da önemli. Neyin harçlıktan çıkacağı, ne zaman verileceği ve biriktirmenin nasıl işleyeceği baştan belli olsun.
Harçlık & Para Eğitimi, çocuğun yaşına, ailenin bütçesine ve günlük ihtiyaçlarına göre bir harçlık düzeni kuran URİKEM aracıdır. Tutarı belirlemekle kalmaz; harçlığın hangi sıklıkta verileceğini, hangi harcamaların harçlıktan hangilerinin aile bütçesinden karşılanacağını ve biriktirme hedefinin nasıl kurulacağını yazar. Ev işi karşılığı para verme, avans isteme ve harçlığı ceza olarak kesme gibi tartışmalı başlıklarda ailenin kendi tercihine göre kural önerir. Aylık 150 TL + KDV'lik Mini paket dahil tüm paketlerde açıktır.
Harçlık çoğu evde bir sistem değil, bir alışkanlıktır. Çocuk ister, verilir; bitince yine ister, yine verilir. Bu düzende para bir kaynak değil, ebeveynden gelen sınırsız bir akış gibi görünür. Öğrenilen tek şey istemektir.
Harçlık & Para Eğitimi işi bir çerçeveye oturtur. Tutar yaşa ve okulda karşılaşılan gerçek harcamalara göre belirlenir; sıklık yaşa göre değişir — küçük yaşta haftalık, büyüdükçe aylık, çünkü aylık harçlığı ilk hafta bitirmek de öğrenmenin bir parçasıdır ve o dersi ancak büyük çocuk kaldırabilir.
En kritik kısım sınırın tarifidir. Servis ücreti, okul kırtasiyesi ve zorunlu ihtiyaçlar harçlığın dışında kalır; kantin, arkadaşla dışarı, oyun içi satın alma ve hediye harçlığın içinde. Bu ayrım yazılı olmadığında her harcama ayrı bir pazarlığa dönüşür ve sistem çöker.
Aşağıda gerçek bir kullanımdan üretilmiş örnek bir sonuç var. Soldaki forma girilenler, sağdaki aracın ürettiği çıktı.
Bu yaşta aylık harçlık henüz erken; ay ortasında para bitince kalan iki hafta çocuğa göre çok uzun bir ceza gibi geliyor ve sistem terk ediliyor. Haftalık 300 TL öneriliyor, her pazar akşamı sabit saatte veriliyor. Sabit gün ve saat, sistemin en kolay uygulanan ama en çok atlanan parçası.
Kaykay hedefi biriktirmeyi somutlaştırmak için iyi bir fırsat. Haftalık 300 TL'nin 100 TL'si ayrı bir kutuya konursa yaklaşık üç ayda hedefe ulaşılıyor. Bu süre çocuğa uzun gelecektir; hedefin görünür olması için kaykayın fotoğrafını kutunun üstüne yapıştırmak ve her hafta biriken tutarı birlikte saymak süreyi taşınabilir kılıyor.
Ev işi karşılığı para verilmemesi tercihi korundu. Bunun yerine ev işleri "evde yaşayan herkesin payına düşen" olarak konumlandırılıyor; harçlık ise yaşından dolayı hakkı. İki kavramın ayrı tutulması, ileride her istenen işe ücret talep edilmesini önlüyor.
Sistem kuralları
Bu araç genel bir harçlık düzeni önerir; yatırım, tasarruf ürünü ya da finansal araç tavsiyesi vermez. Önerilen tutarlar ailenin bildirdiği bütçeye göre hesaplanır ve bağlayıcı değildir. Çocuk adına hesap açma ve benzeri işlemlerde bankanızın kurallarına ve yasal düzenlemelere bakmanız gerekir.
Genellikle çocuk parayı sayabildiğinde ve bir şeyin fiyatı kavramını anladığında anlamlı olur; çoğu ailede bu 6–7 yaş civarındadır. Erken yaşta tutar küçük, sıklık kısa olur — haftalık, hatta bazı evlerde günlük. Yaş büyüdükçe tutar artar ve sıklık uzar; asıl beceri, uzun aralıkta parayı yönetebilmektir.
Bu bir aile tercihi ve araç size karar dayatmaz; formda hangi yaklaşımı benimsediğinizi belirtirsiniz, sistem ona göre kurulur. Yaygın orta yol şudur: günlük paylaşılan işler (odasını toplamak, sofra kurmak) ücretsizdir, olağan dışı ve isteğe bağlı işler (arabayı yıkamak, depoyu düzenlemek) için ayrı bir ödeme yapılabilir.
Önerilen yaklaşım kesmemek yönünde. Harçlık kesildiğinde çocuk parayı bir hak değil, iyi davranışa bağlı bir ödül olarak öğrenir; bu da para yönetimi öğrenmesini engeller. Davranış sorunlarının kendi doğal sonuçları olur. Tek istisna, paranın doğrudan yanlış kullanıldığı durumlardır — o zaman da kesme değil, kapsamın daraltılması daha işlevseldir.
Sistemin işe yaradığı asıl an burasıdır. Ek para verildiğinde çocuk, sınırın gerçek olmadığını öğrenir ve bir sonraki hafta aynı şey tekrarlanır. Beklemek zor olur ama öğretici olan da budur. Sık tekrarlanıyorsa tutar gerçekten yetersiz olabilir; üç aylık gözden geçirmede tutarı yeniden hesaplayın.
Yaşa bağlı fark açıklanabilir bir farktır ve küçük çocuk için de bir hedef oluşturur: "Sen de onun yaşına geldiğinde aynı olacak." Araç, iki kardeş için sistemi birlikte kurduğunuzda tutarları yaş farkıyla orantılı belirler ve iki çocuğa da yapılacak açıklamayı yazar.
Oyun içi satın almalar harçlık sistemini en çok zorlayan kalemdir, çünkü para fiziksel olarak görünmez. Öneri, bu harcamaların harçlık kapsamına açıkça dahil edilmesi ve satın alma onayının ebeveynde kalmasıdır; çocuk kendi harçlığından ödediğini bilir ama işlem sizin onayınızdan geçer. Ekranla ilgili genel çerçeve için Ekran Süresi Planı aracı ayrıca kullanılabilir.
Harçlık & Para Eğitimi, URİKEM'in Aile & Çocuk setindeki 20 araçtan biri. Aynı işi kolaylaştıran komşuları:
Aboneliğinizi açalım, 500 aracın tamamı ilk günden açık — bu araç da dahil.