Çöpe attığınız kabukların büyük kısmı birkaç ay sonra bitkileriniz için gübreye dönüşebilir; düzeni kuralım.
Kompost & Doğal Gübre, mutfak ve bahçe atıklarından kompost üretmek için alanınıza uygun sistemi seçip kurulumdan hasada kadar süreci yöneten URİKEM aracıdır. Balkon için kapalı kova ya da solucan gübresi, bahçe için yığın ya da bidon düzeni arasından uygun olanı belirler. Yeşil ve kahverengi malzeme dengesini, karıştırma sıklığını ve nem oranını sade bir tarife çevirir; koku, sinek ve fare gibi sık karşılaşılan sorunların nedenini ve çözümünü gösterir. Aylık 150 TL + KDV'lik Mini paket dahil tüm paketlerde açıktır.
Kompost denemelerinin çoğu aynı noktada tıkanır: kovaya sadece mutfak atığı atılır, birkaç gün sonra karışım kokmaya başlar ve iş yarıda bırakılır. Sebep basittir. Sebze kabukları ve çay posası su oranı yüksek, azotça zengin malzemelerdir; tek başlarına havasız bir çamura dönüşürler. Dengeyi kuran şey kuru karton, talaş, kuru yaprak gibi karbonca zengin malzemenin yeterli oranda eklenmesidir.
İkinci belirleyici hava. Kompostu ayrıştıran mikroorganizmalar oksijen ister; karışım sıkışıp havasız kaldığında farklı bir grup devreye girer ve ekşi, çürük yumurtaya benzer koku o zaman ortaya çıkar. Düzenli karıştırma ya da havalandırma delikleri bu sorunu neredeyse tamamen ortadan kaldırır.
Kompost & Doğal Gübre, alanınıza göre gerçekçi bir sistem önerir. Balkonda yer varsa kapalı kova, mutfakta az yer varsa solucan gübresi kutusu, bahçede yığın veya döner bidon uygundur. Her sistem için hangi atığın gireceği ve hangisinin kesinlikle girmeyeceği net bir listeyle verilir; et, süt ürünleri ve yağlı artıklar koku ve kemirgen riski nedeniyle listenin dışındadır. Kompostun hazır olduğunu nasıl anlayacağınız ve saksıda hangi oranda kullanılacağı da anlatılır.
Aşağıda gerçek bir kullanımdan üretilmiş örnek bir sonuç var. Soldaki forma girilenler, sağdaki aracın ürettiği çıktı.
İlk denemenizin iki haftada kokması beklenen bir sonuç. Haftada 2 kg sebze kabuğu ve posa, tek başına suyu bol ve azotça zengin bir kütle demek; bu kütle sıkışıp havasız kalınca ekşi koku ve meyve sineği hemen başlar. Elinizde karton ve gazete olması iyi haber, çünkü eksik olan tam da bu: karbonca zengin, kuru, gözenekli malzeme. Kabaca hacim olarak her bir ölçü mutfak atığına iki ölçü kuru malzeme eklemek dengeyi kurar.
Balkon için 60 litrelik kapaklı bir plastik kova yeterli. Kovanın yan duvarlarına ve kapağına 8–10 mm çapında delikler açılır; hava girişi olmadan sistem havasız kalır. Tabanına birkaç santim kuru yaprak ya da parçalanmış karton serilir, sonra katmanlı ilerlenir: bir kat mutfak atığı, üstüne iki kat kuru malzeme, hafif bastırma. Kova doğrudan yere değil, birkaç tuğla üzerine oturtulur; altına da sızıntı için bir tepsi konur.
Kedi olduğu için kova mutlaka kapaklı kalmalı ve balkonun kedinin devirebileceği bir yerinde durmamalı. Kedi ve köpek dışkısı ile kedi kumu kesinlikle kompostta yer almaz; bu atıklar insan sağlığı açısından risk taşıyan etkenler içerebilir ve ev kompostundaki sıcaklık onları etkisiz kılmaya yetmez. Aynı şekilde et, kemik, süt ürünü ve yağlı artıklar da bu sisteme girmez; hem kokar hem kemirgen çeker.
Kurulum ve haftalık düzen
Hastalıklı bitki artıklarını ve tohuma kaçmış yabani otları ev kompostuna atmayın; ev tipi kompost, hastalık etkenlerini ve tohumları öldürecek sıcaklığa genellikle ulaşmaz ve bunlar bahçenize geri döner.
Doğru kurulmuş bir kompost, orman toprağına benzer toprağımsı bir koku verir. Ekşi ya da çürük yumurta kokusu her zaman aynı iki nedenden çıkar: karışım fazla ıslaktır veya havasız kalmıştır. Bol miktarda kuru karton, talaş ya da yaprak ekleyip iyice karıştırmak kokuyu birkaç gün içinde ortadan kaldırır.
Yapılır. Kapaklı bir plastik kova, yan duvarlarına havalandırma delikleri açılmış hâlde bir metrekarelik köşede iş görür. Altına sızıntı tepsisi koymak ve her atık eklemesinin üstünü kuru malzemeyle örtmek, balkonda karşılaşılan iki sorunu — sızıntı ve meyve sineği — büyük ölçüde çözer. Az yer varsa solucan gübresi kutusu daha kompakt bir alternatiftir.
Ev koşullarında genellikle 3–6 ay. Süreyi belirleyen malzemenin ne kadar küçük parçalandığı, karıştırma sıklığı ve sıcaklıktır. Atıkları küçük doğramak ve haftada iki kez karıştırmak süreci belirgin biçimde kısaltır. Kışın soğukta süreç yavaşlar, ilkbaharda yeniden hızlanır.
Üç işaret vardır: renk koyu kahverengiye dönmüştür, koku toprağımsıdır ve içine attığınız malzemeler artık tanınmaz. İri parçalar hâlâ seçiliyorsa elenip yeni partiye geri konur. Olgunlaşmamış kompost bitkiye verildiğinde ayrışmaya devam ederken topraktaki azotu kullanır ve bitkiyi geçici olarak zayıflatır.
Kullanmayın. Kompost besin yoğunluğu yüksek bir malzemedir ve saf hâlde fide köklerini yakabilir; ayrıca tek başına su tutma ve havalanma dengesi saksı için uygun değildir. Saksı harcına hacimce üçte biri geçmeyecek oranda karıştırın. Uygun karışım oranları için Saksı & Toprak Seçimi aracı bitkiye göre reçete çıkarır.
Kompost & Doğal Gübre, URİKEM'in Bahçe & Bitkiler setindeki 20 araçtan biri. Aynı işi kolaylaştıran komşuları:
Aboneliğinizi açalım, 500 aracın tamamı ilk günden açık — bu araç da dahil.